Soorten verf en welke waar hoort

Op een verfblik staan drie dingen die er echt toe doen: het bindmiddel, de glansgraad en het rendement. Alle andere teksten op het etiket zijn variaties op die drie. Wie die drie begrijpt, kan elk blik van elk merk beoordelen zonder folder.

Watergedragen of op terpentinebasis

Het bindmiddel is de lijm die de pigmenten op hun plaats houdt en aan de ondergrond hecht. Bij watergedragen verf, meestal op acrylbasis, verdampt water. Bij verf op terpentinebasis, de klassieke alkydverf, verdampt oplosmiddel en hardt de laag daarna nog maandenlang chemisch uit.

De praktische verschillen zijn groot. Watergedragen verf is sneller stofdroog, ruikt veel minder scherp, laat zich met water uitwassen en vergeelt niet in donkere ruimtes. Alkydverf vloeit beter uit, waardoor kwaststreken minder zichtbaar blijven, en levert een hardere laag op die tegen een stootje kan. Op een binnendeur die dagelijks tegen de deurpost slaat, is dat merkbaar.

Voor binnenwerk is watergedragen inmiddels de standaard, en terecht: het verschil in uitvloeiing is de laatste jaren kleiner geworden en het gemak is groot. Voor buitenwerk op hout zijn beide systemen in gebruik. Een watergedragen buitenlak blijft elastischer en scheurt minder mee met het werkende hout; een alkydsysteem dringt beter in en wordt daarom nog vaak op kaal hout als grondlaag gebruikt.

De belangrijkste regel bij overschilderen: een watergedragen laag hecht slecht op een gladde, uitgeharde alkydlaag. Wie van alkyd naar acryl overstapt, moet ontvetten, mat schuren en een hechtprimer gebruiken. Wie die stap overslaat, ziet de nieuwe laag binnen een jaar bij de deurkruk loslaten.

Muurverf

Muurverf is bijna altijd watergedragen en bijna altijd mat of matzijde. Er zijn drie types die u in de praktijk tegenkomt. Standaard latex, geschikt voor slaapkamers en gangen. Reinigbare of afwasbare muurverf, met een hogere bindmiddelinhoud, voor keuken, hal en kinderkamer. En vochtregulerende muurverf voor badkamers, die waterdamp doorlaat in plaats van insluit.

Een veelgemaakte fout is afwasbare verf op een groot, licht oneffen wandvlak. Die verf heeft een iets hogere glans, en juist die glans laat bij strijklicht elke plamuurrand zien. Op een woonkamerwand met zijlicht uit een raam is diepmat vrijwel altijd de veiligere keuze.

Lakverf voor houtwerk

Lakverf op deuren, kozijnen, plinten en trappen bestaat uit een grondlaag en een of twee aflakken. De grondlaag zorgt voor hechting en vult de nerf; de aflak bepaalt de kleur, de glans en de weerstand. Wie de grondlaag overslaat op kaal of geschuurd hout, krijgt een laag die er goed uitziet en er slecht tegen kan.

Bij buitenlak is er een keuze tussen dekkend en transparant. Dekkende verf beschermt beter tegen uv-licht omdat het pigment de straling tegenhoudt, maar bladdert bij falen in schilfers en vraagt dan om afsteken. Een transparante beits verweert geleidelijker en laat zich bijwerken zonder de oude laag te verwijderen, maar houdt minder lang stand. Voor kozijnen op het zuiden en westen is dekkend meestal de verstandige keuze.

Kalkverf en mineraalverf

Kalkverf en silicaatverf zijn minerale systemen: ze verbinden zich chemisch met een minerale ondergrond in plaats van er een film op te leggen. Op oud stucwerk, op kalkpleister en op historisch metselwerk is dat een groot voordeel, omdat de muur vocht kan blijven afgeven. Sluit u zo'n muur af met een dichte latexlaag, dan hoopt vocht zich achter de verf op en drukt die er op termijn af.

In een woning van voor 1945, en die zijn er in Hattem, Heerde en de oude kernen van Oldebroek nog volop, is dit een reëel aandachtspunt bij binnenmuren op de begane grond en bij binnenzijden van buitenmuren. De keerzijde: kalkverf is minder reinigbaar en geeft een levendiger, wolkiger beeld dan latex. Dat is voor de een de charme en voor de ander een probleem.

Glansgraad, wat het echt betekent

De vuistregel: kies de laagste glansgraad die de ruimte aankan. Een gang met vieze handjes vraagt om zijdeglans; een woonkamerplafond om diepmat. Op houtwerk ligt het andersom, daar is een zekere glans functioneel omdat de laag daardoor dichter en beter afwasbaar is.

Rendement en aantal lagen

Het rendement op het blik is een laboratoriumwaarde op een gladde, niet zuigende ondergrond. In een echte kamer haalt u dat zelden. Reken op ongeveer 10 vierkante meter per liter per laag muurverf en 14 vierkante meter per liter lakverf, en tel daar op een zuigende ondergrond een derde bij op voor de eerste laag.

Het aantal lagen hangt af van het kleurverschil, niet van de kwaliteit van de verf. Van wit naar gebroken wit: één laag kan volstaan. Van donkerblauw naar lichtgrijs: drie lagen of een tussenlaag. Van wit naar een verzadigd rood of geel: die pigmenten dekken van nature slecht, reken op drie tot vier lagen of gebruik een grijze voorlaag.