Schilderwerk in Hattem

De gemeente Hattem telde op 1 januari 2026 in totaal 5.601 woningen. Daarvan is 18,6 procent gebouwd voor 1945, is 37,7 procent uit de wederopbouwperiode tot 1975 en is 81,8 procent een eengezinswoning. De gemiddelde woonoppervlakte ligt op 138 vierkante meter, ruim boven het landelijke gemiddelde van 120.

Een oude kern en een naoorlogse schil

Hattem is in feite twee woningbestanden in één gemeente. In de historische kern binnen de oude stadsgrens staan 120 woningen van voor 1850 en nog eens 487 uit de periode 1850 tot 1925. Daaromheen ligt een ring uit de jaren vijftig, zestig en zeventig: 863 woningen uit 1955 tot 1965 en 956 uit 1965 tot 1975, samen ruim een derde van de gemeente.

Voor schilderwerk zijn dat twee verschillende opgaven. In de oude kern gaat het om enkelvoudige houten kozijnen, luiken, deuren met paneelwerk en soms om stucwerk dat op kalkbasis is opgebouwd. Daar telt de opbouw van het verfpakket: op een kozijn dat honderd jaar is bijgehouden, zit een dik en hard pakket dat bij werkend hout scheurt. Gedeeltelijk afsteken en opnieuw opbouwen is daar op termijn vaak goedkoper dan er nog een laag bij zetten.

In de naoorlogse ring gaat het om standaardkozijnen, houten gevelbetimmering onder de dakrand en boeiboorden. Daar is de vraag vooral of het hout er nog is: precies deze bouwperiode heeft veel gevelvullende houten puien, en die hebben de meeste onderdorpels per strekkende meter gevel.

Beschermd stadsgezicht en kleur

De historische binnenstad van Hattem is een beschermd stadsgezicht. Dat raakt schilderwerk direct: voor de kleur van gevels, kozijnen, luiken en voordeuren kunnen afspraken gelden, en voor sommige ingrepen aan de buitenzijde is een vergunning nodig. Het gaat daarbij niet alleen om monumenten maar om het beeld van de straat als geheel.

Praktisch advies: bepaal in een beschermd gezicht eerst wat mag, en kies dan pas een kleur. Andersom is teleurstellend en soms kostbaar. De gemeente kan aangeven welke regels op uw pand van toepassing zijn. In veel gevallen is de ruimte groter dan mensen denken, maar de traditionele indeling, waarbij het kozijnhout licht is en de draaiende delen een diepere tint krijgen, ligt er wel aan ten grondslag.

Buiten de beschermde kern gelden die regels niet en is de keuze vrij. Wel geldt overal het advies uit de pagina over kleuradvies: beoordeel een buitenkleur naast de baksteen en de dakpannen, niet op een kaartje.

Ligging: IJssel aan de ene kant, Veluwe aan de andere

Hattem ligt op de overgang van de Veluwezoom naar het IJsseldal. Dat levert twee verschillende situaties op binnen dezelfde gemeente. Aan de zijde van de uiterwaarden staan woningen vrij in de wind en vangen ze de volle slagregen uit het zuidwesten. Aan de bosrand richting de Veluwe staan huizen in de luwte maar in de schaduw, waar de gevel na regen langer nat blijft en groene aanslag zich sneller vormt.

Dat verschil vertaalt zich in onderhoud. Bij de open ligging is de verflaag zelf de zwakke schakel: uv-belasting en regen vragen daar eerder om een beurt op de zuidwestgevel. Bij de beschutte ligging is de laag vaak nog goed terwijl er al aanslag op zit; daar is reinigen belangrijker dan opnieuw schilderen, en is de noordzijde de plek om te controleren op vochtplekken en zacht hout.

Wat dit betekent voor een aanvraag

Bij een woning in Hattem is het nuttig om in de aanvraag te vermelden in welk deel van de gemeente het pand staat, of het in het beschermde gezicht ligt, en of het aan de bosrand of aan de open zijde staat. Dat bepaalt namelijk al voor een groot deel welke gevel het eerst aan de beurt is en welk systeem past. Voeg daar de gebruikelijke gegevens aan toe: aantal kozijnen, jaar van de vorige beurt, en of er ergens zacht hout zit.

Voor het onderhoud van kozijnen en dorpels geldt in de oude kern extra aandacht voor de aansluiting op het metselwerk. Bij oud werk zit er vaak geen moderne waterslag onder het kozijn, waardoor het water over het metselwerk langs het hout loopt. Zie houtrot en kozijnonderhoud voor de controlepunten.

Cijfers over de woningvoorraad: CBS StatLine, tabel 82550NED (voorraad woningen naar bouwjaarklasse en woningtype), peildatum 1 januari 2026.