Kleuradvies voor binnen en buiten

Een kleur bestaat niet los van zijn omgeving. Dezelfde verf oogt in een kamer op het noorden koeler en grijzer dan in een kamer op het zuiden, oogt donkerder op een groot vlak dan op een staal, en verandert opnieuw zodra er kunstlicht aan gaat. Kleur kiezen is daarom vooral: goed testen.

De oriëntatie van de kamer

Licht uit het noorden is constant, koel en blauwachtig. Kleuren met een blauwe of groene ondertoon worden daardoor kouder en kunnen kil aandoen. Warme kleuren met een gele of rode ondertoon werken in een noordkamer juist verrassend goed, omdat ze een deel van die koelte compenseren.

Licht uit het zuiden is warm en intens, en verandert sterk over de dag. Koele kleuren houden daar goed stand; een warme kleur kan er in de middag geel uitslaan. Een oostkamer is 's ochtends warm en 's middags vlak, een westkamer precies andersom, met vaak een oranje inslag in de avond.

In de regio Hattem, Heerde en Epe komen relatief veel woningen voor met diepe kamers en beperkte raamopeningen aan één zijde, vooral in het bezit van voor 1945. Daar is de achterzijde van de kamer altijd donkerder dan de raamzijde. Een verzadigde donkere kleur maakt dat verschil groter; een lichte kleur met een lage verzadiging verkleint het.

Waarom een groot vlak donkerder oogt

Dit is geen inbeelding maar optica. Op een groot vlak weerkaatst het licht meerdere keren tussen de aangrenzende muren, en bij elke weerkaatsing wordt een deel van het licht opnieuw door het pigment gefilterd. Het resultaat is dat de kleur zich stapelt: verzadigder en donkerder dan het staal deed vermoeden. Reken erop dat een kleur op de muur ongeveer twee stappen intenser oogt dan op een kaartje van tien bij tien centimeter.

De praktische correctie is simpel: kies bewust een tint lichter dan wat u op het staal mooi vond, zeker in een kleine of donkere ruimte. Wie precies de staalkleur wil, moet die op een groot proefvlak beoordelen en niet op het kaartje.

Zo test u een kleur betrouwbaar

1. Schilder een proefvlak van minimaal een halve vierkante meter, in twee lagen, zodat de kleur echt dekt.
2. Doe dat niet direct op de muur maar op een vel stevig karton of een stuk gipsplaat, zodat u het kunt verplaatsen.
3. Zet het proefvlak op verschillende plekken in de kamer: bij het raam, tegen de achterwand, naast de vloer en naast het houtwerk.
4. Beoordeel het bij ochtendlicht, bij middaglicht en bij kunstlicht in de avond. Minimaal twee dagen laten staan.
5. Leg de kleur naast de vloer, de gordijnen en de meubels die blijven. Kleur botst zelden op zichzelf, wel met de rest.

Wie deze vijf stappen doet, kiest bijna nooit mis. Wie ze overslaat, koopt regelmatig twee keer verf.

Kleur en glansgraad horen bij elkaar

Dezelfde kleur in mat en in zijdeglans oogt verschillend. Mat absorbeert licht en maakt een kleur dieper en zachter; glans weerkaatst en maakt dezelfde kleur helderder maar ook vlakker. Bij donkere kleuren is dat verschil het grootst: diepmat donkergroen oogt fluweelachtig, hetzelfde groen in zijdeglans oogt hard.

Er is bovendien een praktische kant. Donkere kleuren in een hogere glansgraad laten stof, vingerafdrukken en poetsstrepen veel duidelijker zien. Voor een donkere accentwand is diepmat vrijwel altijd de betere keuze, ook al is die minder afneembaar.

Kleur aan de buitenkant

Buiten gelden andere regels. Een kleur staat daar in vol daglicht, wat elke kleur lichter en verzadigder maakt dan binnen, en hij staat naast baksteen, dakpannen en groen die zelf een sterke kleur hebben. Een gebroken wit dat binnen warm oogt, kan tegen een rode baksteen roze worden.

Twee vuistregels voor buitenwerk in deze streek. Ten eerste: houd de kozijnen en de draaiende delen dicht bij elkaar in toon en zoek het contrast in de voordeur, niet in de ramen. Ten tweede: donkere kleuren op houtwerk op het zuiden of westen worden warmer in de zon, wat het hout meer laat werken en de verf sneller laat verouderen. Op die gevels is een middentoon vaak duurzamer dan antracietgrijs.

Let ten slotte op het bestemmingsplan of de welstandsregels als u in een beschermd stads- of dorpsgezicht woont. De historische kern van Hattem is daar een voorbeeld van. Voor de kleur van gevels, kozijnen en luiken kunnen daar afspraken gelden die zwaarder wegen dan uw eigen voorkeur.